Czechoslowacka Linia Maginota 1938

Czechosłowacka Linia Maginota 1938

Grupa warowna Stachelberg - blok bojowy piechoty

O krok a właściwie kilkanaście kilometrów za obecną polsko-czeską granicą znajduje się istny raj nie tylko dla miłośników fortyfikacji ale dla wszystkich cokolwiek interesujących się historią konfliktów w XX wieku. Przed II wojną światową Czechosłowacja wybudowała w ekspresowym tempie wzdłuż granicy z Niemcami potężną linię umocnień porównywalną w Europie tylko z Linią Maginota. Linia ta miała się składać z kilkunastu grup warownych (zespół żelbetonowych obiektów uzbrojonych w artylerię i broń maszynowa połączonych podziemnymi tunelami), kilkuset dużych obiektów wyposażonych w broń maszynową i armaty przeciwpancerne oraz ok. 10.000 (to nie pomyłka !!!) mniejszych schronów uzbrojonych w 1-2 karabiny maszynowe.

Najciekawsze do zwiedzania są oczywiście artyleryjskie grupy warowne (po czesku - "delostrelecka tvrz"), z których w 10 rozpoczęto budowę. Podziemia wykuto w 9 z czego 5 jest dostępnych do zwiedzania. Wszystkie informacje dotyczące samych obiektów, dostępu, dojazdu i lokalizacji znajdują się w internecie na stronach http://www.opevneni.cz/, http://www.bunkry.cz/, http://vojenstvi.cz/.

Celem poniższego artykułu pisanego z punktu widzenia ciągle zajętego człowieka mieszkającego na drugim końcu Polski jest zwrócenie uwagi na fakty, które pomogą sprawnie wycieczkę zaplanować i efektywnie wykorzystać dostępny czas. Punkt widzenia kogoś mieszkającego np. na Dolnym Śląsku będzie oczywiście inny.

Najciekawszy zespół "zespołów" fortyfikacji znajduje się za granicą Kotliny Kłodzkiej na linii wyznaczonej przez miasta Trutnov, Nachod, Vamberk, Kraliky. W obszarze tym znajduje się 5 grup warownych oraz szereg mniejszych obiektów. Oczywiście nasza aktywność na tym terenie będzie zależeć od czasu i "zasobów $" jakie mamy do dyspozycji.
Minimalny czas potrzebny do sensownego zwiedzenia najważniejszych obiektów wynosi 3 pełne dni na miejscu.
Samochód jest niezbędny. Korzystanie ze środków komunikacji publicznej wydłuży ten czas trzykrotnie.
Odległości na mapie są bardzo mylące. Prędkość jazdy się po krętych górskich drogach zwłaszcza w czasie deszczu szybko ostudzi zapał do "zaliczenia" kilku pozornie nieodległych obiektów w ciągu jednego dnia.
Cena wstępu to około 50-70 koron. W kasach dostępne przewodniki w cenach od 50 do 300 koron.
Podstawowa znajomość języka czeskiego jest przydatna ponieważ zwiedzający to w większości Czesi i przewodnicy w tym języku prezentują obiekty. Wszyscy przewodnicy, z którymi miałem do czynienia znali nieźle angielski więc uzyskanie odpowiedzi na dodatkowe pytania nie było problemem. Polecam wyposażenie w solidne obuwie turystyczne i gruby sweter lub kurtkę ponieważ na dole w podziemiach jest zimno (w środku lata tylko +5 stopni) i mokro.

Na podstawie moich doświadczeń proponuję następujący plan. "Bazę" należy założyć gdzieś na trasie Nachod-Vamberk. Kwaterę w przyzwoitej cenie można znaleźć bez problemu, bez wcześniejszej rezerwacji. Każdy dzień należy zaczynać bardzo wcześnie tak aby dojechać do twierdzy na pierwsze wejście do podziemi w danym dniu. Gwarantuje to zwiedzanie w mniejszej grupie turystów. Resztę dnia rezerwujemy na zwiedzanie mniejszych obiektów rozrzuconych po terenie.

Dzień 1
Grupa warowna Stachelberg http://www.stachelberg.cz/ i obiekty w okolicy. Od parkingu do twierdzy około 20 minut. Dziewczyna, która była przewodnikiem odklepała wyuczony tekst :-(. Z całej grupy warownej wykonano tylko jeden blok bojowy piechoty i podziemia. Pozostałe obiekty istnieją w postaci fundamentów lub śladów po robotach ziemnych (też interesujące). Na terenie grupy warownej jest kilka mniejszych obiektów możliwych do obejrzenia. Oprócz schronów w obszarze twierdzy szczególnie polecam schrony bojowe piechoty położone po przeciwnej do twierdzy stronie drogi nr 300 (30 minut pieszo na zachód polną drogą wzdłuż krawędzi lasu) w tym 3 duże obiekty T-S 81a, T-S 81b i T-S-82 do wyposażenia w kopuły pancerne i artylerie p.panc. Następnie można przejechać przez Trutnov lub przejść zielonym szlakiem, pod warunkiem, że ktoś przejedzie naszym samochodem :-) do miejscowości Libec gdzie znajduje się kilka obiektów w tym ciężki schron bojowy T-S 63 http://www.t-s63.cz/. Nastepnie w Lhota warto skręcić na Bezdekov aby zobaczyć dwa ciężkie obiekty T-S 44 "Na Pahorku" i T-S 43 http://www.t-s44.wz.cz/. Dalej kolo Odolov, 2 km od drogi nr 14 do Nachod znajduje się T-S 27 "Nad Cestou" http://www.t-s27.cz/. Następnie obiekt T-S 20 2 km od drogi nr 14 kolo Horni Kostelec http://www.t-s20.unas.cz/.

Grupa warowna Skutina http://www.tvrz-skutina.cz/ (uwaga - podziemia otwarte tylko w weekendy) - nie zdążyłem wejść.

Dzień 2
Grupa warowna Dobrosov i obiekty w okolicy. Z parkingu ok. 10 minut. Dobrze przygotowany, ubrany w wojskowy uniform, przewodnik. Bardzo dobrze zachowane podziemia w rożnym stopniu zaawansowania budowy. Do zwiedzania 3 obiekty i podziemia. W okolicy szereg innych zachowanych obiektów w tym słynny schron bojowy piechoty N-S 82 "Brezinka" z odrestaurowanym wnętrzem http://www.brezinka.cz/. Spacer ze zwiedzaniem okolicznych obiektów zajmie resztę dnia.

Dzień 3
Grupa warowna Hanicka http://www.hanicka.cz/. Czas dojścia z parkingu około 45 minut. Obok parkingu znajduje się ciężki schron bojowy R-S 74 zachowany wraz kopułami pancernymi i z uporządkowanym otoczeniem. Grupa warowna była w latach osiemdziesiątych przebudowywana na schron przeciwatomowy więc wnętrza obiektów są mocno zmienione. Przeciwnie, stan zachowania obiektów z zewnątrz jest bardzo dobry z kopułami pancernymi włącznie. Tylko blok wejściowy został obudowany obiektami pomocniczymi i jest praktycznie niewidoczny.

Grupa warowna Bouda http://www.bunkry.cz/bouda/ i obiekty w okolicy. Trudny dojazd krętą górską drogą. Dojście z parkingu na górze Suchy Vrch górskim szlakiem około 1 godziny (polecam obuwie turystyczne!). Należy kupić bilet na pełne zwiedzanie (Uwaga - wejścia na pełne zwiedzanie tylko w określonych godzinach - należy sprawdzić wcześniej - w 2007 r. była to 15.00 i 16.00). Najbardziej profesjonalny przewodnik ze wszystkich twierdz. Jedyna z dostępnych twierdz z zachowanymi do dziś w niezmienionej formie blokiem wejściowym i blokiem wieży artyleryjskiej (bez wieży). Niestety bez kopuł pancernych, które zostały wyrwane podczas niemieckiej okupacji lub po wojnie. Dalej w okolicy Kraliky szereg innych ciekawych obiektów np. K-S-5 "U Potoka" http://www.sweb.cz/k5/.

Hity wycieczki:

Stachelberg - największy w Czechosłowackich fortyfikacjach blok bojowy piechoty.

Dobrosov - najlepiej zachowany tradytor artyleryjski z makietami haubic.

Hanicka - zainstalowane prawie wszystkie kopuły pancerne.

Bouda - jedyny w Czechach zachowany w niezmienionej formie blok wejściowy ...

... i jedyny niezasypany blok wieży artyleryjskiej.